دماوند،گنجي كه ايران از آن سهمي ندارد !

علي مقيم كوه شناس ايراني

اكوتوريستهاي حرفه‌اي براي صعود به دماوند نيازي به پرداخت هزينه ندارند ولي هر كوهنورد براي ورود به پارك ملي اورست در نپال بايد دو هزار دلار پرداخت كند. علي مقيم كوه شناس ايراني از درآمدهاي اكوتوريسم كوه مي گويد. 

درآمد امروز ايران در بخش اكوتوريسم با درآمد هندوستان و نپال در 50 سال پيش قابل مقايسه است. اين درحالي است كه ايران جزو 10 كشور جهان از نظر جاذبه‌هاي تاريخي و طبيعي طبقه‌بندي مي‌شود.

«علي مقيم»، كوه‌شناس ايراني كه مدير انتشارات نقش كوه نيز هست، درباره وضعيت سفر كوهنوردان خارجي به ايران مي‌گويد:«كوهنوردان خارجي در حال حاضر گاهي به زردكوه و سبلان مي‌آيند اما از علم كوه و دماوند استقبال بيشتري مي‌كنند. مشكل درآمدزايي ما از بخش اكوتوريسم از همين جا آغاز مي‌شود. اگر يك اكوتوريست بخواهد دماوند را فتح كند، تنها كافيست مقداري اطلاعات جمع كند و به ايران بيايد. براي صعود هم نيازي به پرداخت هزينه ندارد. ولي هر كوهنورد براي ورود به پارك ملي اورست در نپال بايد دو هزار دلار پرداخت كند. هيچ گروهي هم نبايد بيش از 5 نفر باشد و در اين صورت براي هر نفر اضافه، مبلغي ديگر بايد پرداخت شود. در نپال كوهها و پاركهاي ملي نظام‌نامه دارد. از اين رو اشتغالزايي خوبي در بخش گردشگري فراهم مي‌شود. آنها كمپ مي‌سازند، باربر اجاره مي‌دهند. براي پاكسازي محيط كوهستان شغل ايجاد مي‌كنند و نيروهاي بومي و محلي زيادي به كار گرفته مي‌شوند تا هم اكوتوريسم رونق بگيرد هم درآمدزايي شود. اما در ايران هيچ كدام از اين اتفاقها نمي‌افتد. هر كس بخواهد به راحتي دماوند را صعود مي‌كند و يك ريال هم درآمد براي كشور ايجاد نمي‌شود.»

مقيم معتقد است كاري كه نپاليها 60 تا 50 سال پيش انجام دادند و نظام‌نامه كوه تنظيم كردند، باعث شده امروزه درآمد درخور اعتنايي از ورود گردشگران خارجي داشته باشند. به عقيده او علاوه بر كوهنوردان، طبيعت‌گردها و مردم‌شناسان زيادي به نپال مي‌آيند تا علاوه بر تماشاي طبيعت، آئينها و مراسم مذهبي آنها را هم ببينند. نپاليها موفق شده‌اند با حفظ زندگي سنتي خود از جديد‌ترين صنعت روبه رشد دنيا بهره‌برداري اقتصادي كنند.

به نظر او ايران قابليتهاي زيادي دارد كه با معرفي، تبليغات و تدوين نظام‌نامه علاوه بر فرهنگسازي و آموزش، بتواند گردشگران و طبيعت‌گردهاي زيادي را جلب كند.

او بهره‌برداري اقتصادي از كوهستان را لازمه‌ حفظ و نگهداري آن مي‌داند و مي‌گويد: «نگاه به كوه دو گونه است. ورزشي و تفريحي. در بعد ورزشي، به نظر من فرهنگ‌سازي خوبي شده و به نتيجه رسيده است. كوهنوردان حرفه‌اي چيزي را آتش نمي‌زنند و زباله‌اي در كوهستان بر جاي نمي‌گذارند. ولي در بخش تفريحي خلاء آموزش عمومي محسوس است. كوهستان سرمايه ملي يك كشور است. همه بايد ارزش آن را بدانند و جوامع محلي از آن ذينفع شوند.»

مدير انتشارات نقش كوه كه سال 84، حدود 40 اثر مرتبط با كوه منتشر كرده، كوههايي كه قابليت جذب اكوتوريستهاي خارجي را دارد، چنين معرفي مي‌كند: «كوه‌هاي كويري ايران دوستداران زيادي دارند. اروپاييان شيفته كوه‌هاي كويري ايران هستند. آنان براي ديدن سبزي به ايران نمي‌آيند. در اين بخش ما دو كوه منحصر به فرد و بسيار جذاب داريم. كوه آتشفشاني نيمه فعال تفتان و كوه بزمان. اين دو كوه در نزديكي مرز پاكستان قابليت‌هاي زيادي دارد. ولي امنيت ندارند و اگر مشكل امنيتي منطقه حل شود، مي‌توان درآمد زيادي از اين دو كوه كويري كسب كرد.»

به عقيده مقيم با رفع مشكلات امنيتي منطقه بلوچستان، تفتان و بزمان بهترين جاذبه‌هاي گردشگري طبيعي كشور مي‌شوند.

مقيم كوه‌هاي ايران را به هشت بخش تقسيم مي‌كند و مي‌گويد: «تقسيم كوههاي فلات ايران به دو رشته البرزي و زاگرسي يك تقسيم‌بندي قديمي است. براي رسيدن به درآمد مناسب گردشگري كوهستان بايد از بدوي‌ترين نكته يعني شناسايي جغرافيايي آغاز كنيم. اروپاييان حدود 150 سال پيش كوهها را به وسيله دره‌ها، رودها و مناطق بياباني از هم جدا كردند. با تفكيك بيشتر، كوهها جزيي‌تر شناسايي مي‌شوند. علاوه بر البرز و زاگرس، كوه‌هاي خراسان، كرمان، آذربايجان غربي، كردستان و كوه‌هاي منفرد در اين تقسيم‌بندي جاي مي‌گيرند. اروپاياييان 150 سال پيش كوههاي هيماليا را تفسير و تشريح كردند. 2500 كيلومتر نوار كوهستاني كه بيش از 40 قله با ارتفاع 6 هزار متر به بالا دارد به بخش‌بندي جديدي نياز داشت. اين كه رودخانه‌ها در چه جاهايي كوهها را از هم جدا مي‌كند. كوه‌ها كجا تمام مي‌شود و به بيابان مي‌رسد. يا جايي كه گردنه‌ها، ارتفاعات را جدا مي‌كنند.»

منبع : میراث خبر